IJs op de rivieren

6 maart 2018 2018 is het Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed. En in maart is het thema ‘water’. Waterschap Rivierenland duikt in haar erfgoed. Vandaag over ijs op de grote rivieren.
IJs tegen de Waaldijk bij Ochten in 1789.

Rivierdijken hebben in de winter altijd meer gevaar gelopen dan in de zomer, door hoog water en ijs op de rivieren. IJs kan bij ondieptes of obstakels enorme ijsdammen vormen, waarachter het water opstuwt. En als ijs gaat kruien, kan het de dijk beschadigen. Nog altijd is ijs één van de risico’s waar de dijkbewaking rekening mee houdt. IJsgang veroorzaakte in de loop der eeuwen tientallen dijkdoorbraken in het rivierengebied. Met het ‘normaliseren’ van de grote rivieren in de negentiende eeuw verbeterde de situatie: minder bochten en een stroomgeul tussen vaste oevers en kribben.

Veel bekijks

Op 24 januari 1789 maakte Roeland van Eijnden deze ingekleurde tekening van de dijk bij Ochten. Op vrijwel dezelfde plek was de dijk vijf jaar eerder nog doorgebroken. De ‘ijsberg' trok uiteraard veel bekijks. Eén van de laatste grote rampen door ijsgang voltrok zich in de winter van 1861. Bij Vuren ontstond in de Waal een ijsdam. In januari brak de Waaldijk bij Brakel, kort daarop bezweek de Meidijk die de rest van de Bommelerwaard moest beschermen. Eind januari vormde zich een ijsdam bij Varik, wat tot ver stroomopwaarts het water opstuwde. Op 1 februari brak de dijk bij Leeuwen, waardoor het gehele Land van Maas en Waal overstroomde. Koning Willem III bezocht het rampgebied. De laatste keer dat de Waal dicht vroor, was in de beruchte winter van 1963.

Ons archief en erfgoed

Het rijke archief van Waterschap Rivierenland is digitaal in te zien via www.regionaalarchiefrivierenland.nl. Meer over het erfgoed van het waterschap lees je hier. Over de historische voorgangers van Waterschap Rivierenland verscheen deze winter het boekje 'Van Dijkstoel tot Dorpspolder'. Waterschap Rivierenland biedt inwoners van haar werkgebied de mogelijkheid om het boekje te bestellen, zolang de voorraad strekt. Mail uw gegevens naar j.krom@wsrl.nl o.v.v. Erfgoed.